ناغیللارا چئوریلن قهرمان
( سراب روایتی )
بهروز ایمانی
اورتا تحصیلاتیمی قورتارماقدا ایدیم. بو گونکو کیمی دگیلدی. او زمان تورکجه کتابلارین سایی، چوخ آز ایدی. کیچیک شهرلره گلدیکده لاپ یوخ معناسیندا ایدی. آنا دیلیمیزده چیخان کتابلاری تاپیب اوخوماق منیم اوچون مقدس بیر دویغویا چئوریلیب، اورهگیمی اود کیمی یاندیریب یاخیردی. چوخ آختاریشدان سونرا، شاه دؤنهمینده اؤز سیاسی دوشونجهلرینه گؤره زندان چکمیش بیر نئچه ضیالینین یئرینی اؤیرهندیم. اونلاردان بیری آند ـ ماند ایچدیگی، او زمان (شاه دؤرونده) توتولان زمان تورکجه کتابلارینی ساواک مأمورلاری تمامی ایله یوخ ائتمیشلر. او منی باشقا بیر عالمه آپاردی. دکتر دوزگون اونونلا، ایچریده بیر نئچه آی بیر یئره نئچه دوشدوگونو. دکترون آنا دیلیمیزه اولان درین محبتی، زنداندا دیلیمیزده یازدیغی بیر نئچه شعری اوخویاندان سونرا، اونون سون سؤزونو و بؤیوک ادبیمیزین سون دورومونو اؤیرنمک و هارادا یاشادیغینی بیلمهگه آرتیق تلهسیردیم.
نهایت بو دهگرلی انسانین آدرسینی یازیب، منه وئردی. جیب خرجلیگیمی بیر نئچه گون توپلاییب، تهرانا یولا دوشدوم. بو منیم تهرانا ایلک سفریم ایدی. او گون سراب ـ تهران اوتوبوسو چوخ شلوغ ایدی. یاشیمیزین و پولوموزون آزلیغی نتیجهسینده بیزی ماشینین سون آرخاسیندا، مسافرلره مخصوص اولمایان «بوفه» دئییلن بیر یئرده یئر آلدیق. مُتورون سسی و ایستیسی بیر طرفه، بو کیچیک مکانا یئددی نفرین یئرلشمهسی، هامینی ناراحت ائدیردی. من بو وضعیتی گؤروب بیر شعر یازدیم. همین شعردن بیر نئچه یارپاق:
چوخ چتین حال ایله ائتدیم عزم تهران بوفهده،
دؤرد نفرلیک یئرده بئشدی، یئددی چون جان بوفهده.
آچدیلار ماشین گئدهرکن سؤز سیاستدن مدام،
ائتدیلر او سرعتی ایله درد درمان بوفهده.
چوخ یامان یئرده یوخو سیخدی بو شاعر کؤنلومو،
باشیما فیرلاندی گؤردوم شهر زنجان بوفهده.
نهایت انقلاب میدانی، دانشگاه قاباغیندا رحمتلیک حبیب ساهر آدینا نشر ائوینی تاپدیم. اورادا دکتر دوزگونو سوراغلاشیب اؤزومم دئدیکده، هاردان گلدیگیمی اؤیرهندیکدن سونرا، منی چوخ تحویل آلدی و سراب شهرینی، بیر کؤنولدن ـ مین کؤنله تعریف ائلهدیکدن سونرا، حتی سراب سؤزونون تورک منشألی اولدوغونودا منه آچیقلادی. اونون سؤزو، داورانیشی، منیم چکدیگیم زحمتلری، تمامی ایله یاددان چیخارتدی. آنجاق او منده باشقا بیر شئی آراییردی. اودا ساده بیر ادبیات وورغونو اولدوغوم دگیل، یازیب، یاراتماق قابلیّتی اولدوغومودا اؤیرهنمک ایستهییردی. من آذربایجان آدینا یازدیغیم ایلک شعری، اونا اوخودوقدا چوخ ـ چوخ بگهنیب، منی اولدوقجا تشویق ائتدی. دئیه سس او «بیر گول ایله بهار اولماز» مثلینی منه آنلاتماق ایستهیهرک باشقا بیر شعرده اوخوماغی ایستهدی. من گئجه «بوفه» ردیفلی بداهتاً یازدیغیم طنز شعریمی اوخویاندان سونرا، آیاغا دوروب آلنیمدان اؤپوب من ده بؤیوک دویغولار اویاتماغا باشلادی.
یئری گلمیشهکن بونودا دئمهلییم کی قفسهلرده تورکجه نشر اولان کتاب و نشریهلری گؤروب، سئوینسمده، اورهگیمه قان دامیردی. هم پولوم یوخ ایدی هم ده اولارین ساتیشدا اولوب، اولمادیغی. دوکتور دوزگون سانکی منیم اورهگیمدن کئچنلری دویوب، آیاغا قالخدی. فضولی، نسیمی، نباتی، واحد، صراف کیمی کلاسیک شاعرلریمیزین دیوانلارینی و بیر نئچه اؤزو چاپ ائتدیردیگی یولداش مجلهسینی منه وئریب، دئدی:«ـ آل بونلاردا مندن سنه هدیه». من عُمرومده بو گونه کیمی او هدیهلرین لذّتینی هئچ یئرده تاپمامیشام. بئلهلیکله بو بؤیوک انسانلا تانیشلیغیم باشلادی. یولداش و یئنی نشریهلرینده بیر چوخ شاعرلرین شعرلری ایله تانیش اولسامدا، بولود قارا چورلو «سهند» و حبیب ساهرین شعرلری اورهگیمه داها آرتیق یاتیردی. من اوستاددان خواهش ائتدیم کی منی بو ایکی شاعرله یاخیندان تانیش ائتسین. سهند آرتیق بو دنیادا اولمادیغین اؤیرهنیب، اینانین کی چوخ کدهرلندیم. اما اوستاد ساهرله، تانیش اولماغیما بیر گون وعد ائتدی. وعده تمامدا، اوستادین گؤروشونده اولدوم. اوستادین گؤروشو منه لذتبخش اولسادا چوخ ـ چوخ کدهر حسّی یاشادیم. چونکو اودلو ـ آلوولو شعرلر یازان بو انسان، هر شئیدن ناامید ایدی. گؤزلر عمللی گؤرمور قولاقلار عاغیللی ائشیتمیردی. آنجاق دکتر دوزگونه اولان قایغی و محبّتینی هئچ کیمسهدن گیزلهتمهییردی. اوستاد ساهر دفعهلر منه سؤیلهدی کی، دوزگون اولماسایدی منیم هر نهییم ایتیب، باتمیشدی. من بو گؤروشده، گؤردوم اوستاد ساهر دکتر دوزگونه اؤز ائولادیندان آرتیق اینانیردی. هر نه یازیردی بیر اؤزونو اونا تاپشیریردی. اودا چالیشیردی اوستادین یارادیجیلیغی، نشریهلرده و کتابلاردا ائلیمیزین الینه چاتسین. دئییر:«ـ گؤرونن کنده بلدچی لازم دگیل، باخین گؤرون، اوستادین کتابلارینی، شعرلرینی دکتر دوزگون قدهر کیم یایا بیلمیشدیر؟»
اونون واسطهسی ایله من بیر چوخ انسانلا تانیش اولدوم. آنجاق یولون اوزاقلیغی، سبب اولوردو کی، آلتی آیدان بیر ایلدن بیر اونون گؤروشونه گئدیم.
بیر گون سربازلیغیمی قورتاریب، بیر نئچه آی ایش دالینجا دولانیردیم. آنجاق من هر ایش یوخ، فرهنگی بیر ایش تاپماق دالینجا ایدیم. تهراندا، کیهان مؤسسهسی طرفیندن کیهان هوایی اوچون آرتیریلان «اورهکدن ـ اورهگه یول» اؤزل بوراخیلمیش صفحهلرینی گؤروب، اورادا ایشلهمهگی دوشوندوم. من دکترا مکتوب یازیب، اورادا ایشلهمهگیمی بیلدیردیم. او منه بیلدیردی کی سؤزو گئدن مؤسسه اونون علیهینه بؤیوک تبلیغاتلار آپاریر. او نه اینکی بو خصوصدا منه یاردیم ائده بیلمز بلکه اؤز تاپشیرماسی ایله بیر آزدا ایشی درینه سالار. آنجاق او منی مأیوس ائتمهدی و کیملره مکتوب یازماغیمی و بوتون یول یؤندهمی منه اؤیرهتدی. نهایت اورا جذب اولوب تست آلدیقدان سونرا، اوردا، داها سونرا همین مؤسسهنین بوراخدیغی یول مجلهسینده ایشه باشلادیم. بئش ایل سؤزو گئدهن درگیده بیر یازیچی و آراشدیریجی کیمی ایشلهدیم. بو بئش ایلده هفته اولمازدی کی دکتر دوزگونله گؤروشوم اولماسین. عین زماندا اونون علیهینه نه اینکی یادلار، بلکه اؤز آداملاریمیزین طرفیندن منفی تبلیغاتلار وار ایدی. من بونا یانمایاراق اونون هر شئیدن قاباق دیلیمیزه اولان محبّتینی بیلیردیم. باشقا ادبی فعالیتلری ایله یاناشی «بنیاد بعثت» ده اونلارجا مذهبی کتابلارین اونون الی ایله آنا دیلیمیزه چئوریلمهسی. اؤز دؤرونده بؤیوک بیر ایش حساب اولونور.
تهران، ارومیه، زنجان، تبریز، دانشگاهلاریندا تمناسیز حالدا آچدیغی کلاسلار و بیزیده بو کیمی ایشلری گؤرمهگه ائتمهسی اونون میثلسیز ایشلریندن بیری ...
من بو اولو انسانلا اوتوز ایلدیر یاخیندان تانیشام. بیز هامیمیز آنا دیلیمیز اوغروندا چالیشیب، چوخلو اثرلر یاراتمیشیق آنجاق اعتراف ائتمک لازمدیرکی، اونون قدهر، سرعتله چالیشان، دایانمادان، یورولادان کلاسیک ارثیمیزی یئنی نسله چاتدیران بو داهی انسانا بو گون هئچ کیمسه چاتا بیلمز. من، اونون شعرلری بارهده سؤز سوراغیندا آدلی اثریمده دئیهردیم کی، اؤز بورجومو یئرینه، یئتیرمیشم. بو گون دوشونورم کی، هله ده ناغیللارا چئوریلن بو قهرمان بارهده باشقا کتابلاردا یازماق لازمدیر.
در این وبلاگ گزارشها، مقاله ها، شعرها و تصاویر مربوط به مراسم تکریم از مقام علمی استاد زبانشناسی و ادبیات، دکتر حسین محمدزاده صدیق (در تاریخ 6 اسفند 1386- تهران، فرهنگسرای مهر در تالار معلم منطقه 19) و مراسم بزرگداشت ایشان (25 مرداد 1387- تهران، فرهنگسرای بهمن) را قرار دادم.